Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Emocje: karty pracy do druku dla przedszkola i szkoły

Karty pracy o emocjach działają najlepiej, gdy są częścią planu: od rozpoznawania minek, przez nazywanie własnych uczuć, po radzenie sobie z trudnymi emocjami. Wyjaśniamy, jak ułożyć taką pracę krok po kroku i jakie karty wybrać dla danego wieku.

  • przedszkole i klasy 1–3
  • karty z kluczem
  • bezpłatne próbki PDF

Pięć etapów pracy z emocjami

Dziecko nie nauczy się regulować złości, jeśli nie umie jej jeszcze zauważyć ani nazwać. Dlatego karty pracy o emocjach warto układać w kolejności, w której te umiejętności się rozwijają.

  1. Rozpoznaję emocje u innych

    Minki, postawa ciała, sytuacja. Dziecko uczy się, że twarz to wskazówka, a nie pewność, i że warto zapytać.

  2. Nazywam swoje emocje

    Słownik uczuć rośnie z wiekiem: od czterech podstawowych emocji u przedszkolaka do kilkunastu odcieni w klasie 3.

  3. Zauważam emocje w ciele

    Ściśnięty brzuch, gorące policzki, szybki oddech. To most między emocją a tym, co z nią zrobić.

  4. Mierzę siłę emocji

    Termometr albo skala od 1 do 5 pomaga odróżnić lekką irytację od złości, przy której trzeba się zatrzymać.

  5. Wybieram, co mi pomoże

    Oddech, przerwa, ruch, rozmowa z dorosłym. Dziecko ma własną listę sposobów i ćwiczy je, zanim będą potrzebne.

Karty pracy o emocjach a wiek dziecka

WiekCo dziecko zwykle potrafiJakie karty wybrać
3–4 latarozpoznaje radość, smutek, złość i strach na wyraźnych obrazkachłączenie minek, kolorowanie, karty bez pisania
5–6 latnazywa swoje uczucia w prostych sytuacjach, zaczyna rozumieć ich przyczynyhistoryjki obrazkowe, „co czuje i dlaczego?”, termometr emocji
7–8 latodróżnia emocje podobne (zawód i smutek), opisuje sygnały z ciałakarty z dokończeniem zdania, mapa ciała, scenki do omówienia
9–10 latrozumie, że ktoś może czuć kilka emocji naraz i ukrywać jedylematy, karty „detektyw wskazówek”, planowanie sposobów radzenia sobie

To orientacyjne przedziały. U dzieci z trudnościami w rozwoju społecznym warto zacząć od kart dla młodszych i przejść dalej, gdy dziecko poczuje się pewnie.

Jak pracować z kartami o emocjach, żeby miało to sens

  • Nie dziel emocji na dobre i złe. Mów o emocjach przyjemnych i trudnych. Złość czy smutek są potrzebne, kłopot sprawia dopiero to, co z nimi robimy.
  • Zacznij od cudzych emocji. Dzieciom łatwiej mówić o bohaterze historyjki niż o sobie. Do własnych przeżyć przechodzimy, gdy grupa czuje się bezpiecznie.
  • Łącz kartę z ruchem lub scenką. Po karcie z minkami dzieci pokazują emocję całym ciałem, a reszta zgaduje.
  • Pozwól nie wiedzieć. Odpowiedź „nie wiem, co czuję” też jest w porządku. Wtedy pomagają pytania o ciało: gdzie to czujesz?
  • Zostaw kartę na dłużej. Termometr emocji czy lista sposobów na uspokojenie powinny wisieć w sali albo leżeć w zeszycie dziecka, a nie trafić do teczki po zajęciach.

Karty pracy o emocjach do druku

Zestawy, w których emocje są głównym tematem. Każdy ma bezpłatną próbkę PDF, więc przed zakupem zobaczysz karty.

5–10 lat · 21 stron

Rozpoznaję emocje: swoje i innych

Rozpoznawanie sześciu emocji po minie, postawie i sytuacji oraz zwyczaj pytania, zanim uznamy, co ktoś czuje.

Etapy 1 i 2: rozpoznawanie i nazywanie emocji. W środku termometr emocji i karty z twarzami do wycięcia.

Kroki umiejętności (4)
  1. Patrzę na twarz i ciało
  2. Sprawdzam, co się stało
  3. Nazywam uczucie. („Czuję…” albo „Może czujesz…?”)
  4. Pytam: „Czy dobrze myślę?”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Sygnały z ciała

Interocepcja w praktyce: zauważanie sygnałów z ciała, łączenie ich z emocją lub potrzebą i mówienie o bólu.

Etap 3: gdzie czuję emocje i co mówi mi ciało.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zatrzymuję się
  2. Sprawdzam ciało od głowy do stóp
  3. Mówię, co czuję w ciele
  4. Myślę: co to może znaczyć?
  5. Wybieram, co mi pomoże
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 23 strony

Gram fair: przegrana i wygrana

Przegrywanie bez wybuchu i wygrywanie bez przechwałek. W zestawie gra planszowa do przećwiczenia obu sytuacji.

Złość i zawód po przegranej w bezpiecznej sytuacji gry.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zauważam, co czuję
  2. Oddycham powoli
  3. Mówię sobie: „Każdy czasem przegrywa”
  4. Mówię: „Dobra gra!”
  5. Gram dalej albo robię przerwę
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Błędy są OK

Spokojna reakcja na pomyłkę, poprawianie bez wstydu i słowo „jeszcze” w myśleniu o sobie.

Wstyd i frustracja po pomyłce.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zatrzymuję się i oddycham
  2. Mówię: „Ups! Każdy się myli”
  3. Sprawdzam, co poszło nie tak
  4. Poprawiam albo proszę o pomoc
  5. Mówię: „Jeszcze się uczę”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Mam plan B: elastyczne myślenie

Reakcja na zmianę planu: skala mały czy duży problem i szukanie rozwiązania zastępczego. Z grą „Plan B?”.

Rozczarowanie, gdy plan się zmienia.

Kroki umiejętności (5)
  1. Oddycham spokojnie
  2. Mówię, co czuję
  3. Sprawdzam: mały czy duży problem?
  4. Szukam planu B
  5. Mówię: „Trudno, spróbuję inaczej”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Zestaw „Radzę sobie ze złością” jest w przygotowaniu: przed sprzedażą czyta go psycholog.

Pytania i odpowiedzi

Jakie emocje omawiać z przedszkolakami?

Na początek cztery: radość, smutek, złość i strach. Gdy dzieci je rozpoznają, dochodzą zaskoczenie, wstręt, a potem bardziej złożone uczucia, jak zazdrość czy duma.

Czy karty pracy o emocjach nadają się dla dzieci z autyzmem?

Często tak, zwłaszcza karty z wyraźnymi ilustracjami i jednym poleceniem na stronie. Warto pamiętać, że dziecko w spektrum może inaczej okazywać emocje, więc uczymy rozpoznawania i pytania, a nie jednego „poprawnego” wyrazu twarzy.

Ile czasu poświęcić na karty o emocjach?

Karta pracy to zwykle 10–15 minut zajęć. Lepiej wracać do emocji krótko i często niż zrobić jedno długie spotkanie.

Czy dostanę karty od razu po zakupie?

Tak. Po opłaceniu zamówienia link do pobrania przychodzi e-mailem, konto nie jest potrzebne.