Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

TUS w przedszkolu: tematy, scenariusze i zabawy dla 3–6-latków

Przedszkolaki uczą się umiejętności społecznych przede wszystkim w zabawie i przez naśladowanie. Trening umiejętności społecznych w przedszkolu wygląda więc inaczej niż w szkole: jest krótszy, bardziej ruchowy i oparty na obrazkach. Podpowiadamy, jak go poprowadzić i od jakich tematów zacząć.

  • zajęcia 20–30 minut
  • karty bez pisania
  • tematy do dziennika

Czym różni się TUS w przedszkolu od zajęć w szkole

Przedszkole (3–6 lat)Klasy 1–3
Czas spotkania20–30 minut45 minut
Kroki umiejętności2–3, każdy z obrazkiem i gestem3–5, z obrazkiem i krótkim zdaniem
Pokazpacynka, maskotka, teatrzykprowadzący i dzieci, przykład dobry i niepomocny
Scenkicałą grupą albo w parach z dorosłymw parach i trójkach, przed grupą
Karty pracykolorowanie, łączenie, naklejaniedokończenie zdania, wybór, krótki opis
Przeniesienieprzypominanie kroków w zabawie swobodnejpraca domowa z rodzicem

Pięć zasad zajęć TUS z przedszkolakami

  1. Jedna umiejętność przez kilka tygodni. Przedszkolak potrzebuje wielu powtórzeń. Ta sama piosenka czy rymowanka z krokami pomaga je zapamiętać.
  2. Ruch zamiast siedzenia. Krótki pokaz, a potem od razu zabawa, w której trzeba użyć nowej umiejętności, na przykład proszenia o klocek.
  3. Pacynka jako model. Dzieci chętniej poprawiają pacynkę, która „zapomniała” poprosić, niż słuchają wyjaśnień dorosłego.
  4. Pochwała konkretnego kroku. Nie „brawo, ładnie się bawisz”, tylko „zapytałeś, czy możesz dołączyć. To był ważny krok”.
  5. Rodzic wie, co ćwiczymy. Obrazek z krokami w szatni albo krótka wiadomość pozwalają powtarzać umiejętność w domu.

Tematy zajęć TUS dla przedszkola

Od tych umiejętności najczęściej zaczyna się pracę z grupą przedszkolną. Kolejność ma znaczenie: zasady i słuchanie najpierw, relacje i rozwiązywanie problemów później.

  • Nasze zasady w grupie: słucham, czekam na swoją kolej, mówię po kolei.
  • Uważne słuchanie: odwracam się do osoby, która mówi, i słucham do końca.
  • Rozpoznaję emocje: radość, smutek, złość, strach na minkach i w ciele.
  • Dołączam do zabawy: patrzę, pytam, przyjmuję odpowiedź.
  • Bawimy się w role: sklep, lekarz, kuchnia. Wybieram rolę i zamieniam się.
  • Gram fair: czekam na swoją kolej i kończę grę, nawet gdy przegrywam.
  • Proszę o pomoc i dziękuję.

Przykładowe zapisy do dziennika: „Zabawa w sklep: wybieramy role, rozmawiamy jako sprzedawca i klient, zamieniamy się rolami”, „Dołączanie do zabawy: ćwiczymy pytanie «Mogę się z wami bawić?» i przyjmowanie odpowiedzi «nie»”.

TUS a nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego

Od 1 września 2026 r. obowiązuje nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego. Duży nacisk kładzie na obszar społeczny i emocjonalny: współdziałanie, zasady w grupie, rozwiązywanie konfliktów, nazywanie emocji, proszenie o pomoc i uważne słuchanie.

Zajęcia TUS dobrze się w to wpisują, bo każdą z tych umiejętności rozkładają na kroki, które da się zaobserwować. Ułatwia to też opisanie postępów dziecka w diagnozie przedszkolnej.

Zestawy TUS, które sprawdzą się w przedszkolu

Te zestawy mają tematy i ilustracje odpowiednie dla starszej grupy przedszkolnej. W każdym są wskazówki, jak uprościć zajęcia dla młodszych dzieci.

3–6 lat · 22 strony

Zabawa tematyczna w role

Dla przedszkolaków 3–6 lat: sklep, lekarz, restauracja. Wybór roli, udawanie i zamiana ról. Karty bez pisania.

Przygotowany specjalnie dla 3–6-latków. Karty bez pisania.

Kroki umiejętności (5)
  1. Ustalam, w co się bawimy
  2. Wybieram swoją rolę
  3. Szukam rzeczy do zabawy
  4. Mówię i robię jak moja postać
  5. Zamieniam się rolami
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

4–10 lat · 22 strony

Dołączam do zabawy

Jak wejść do toczącej się zabawy, zaprosić kogoś i spokojnie przyjąć odmowę. Pasuje już do starszej grupy przedszkolnej.

Od 4 lat. Jedna z najważniejszych umiejętności w grupie przedszkolnej.

Kroki umiejętności (5)
  1. Patrzę, w co się bawią
  2. Czekam na dobry moment
  3. Pytam: „Mogę się z wami bawić?”
  4. Gdy „tak” – bawię się według ich zasad
  5. Gdy „nie” – mówię „OK” i szukam innej zabawy
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 23 strony

Zasady na naszych zajęciach

Na pierwsze spotkanie grupy: dzieci współtworzą pięć zasad i ćwiczą powrót do nich bez kar i upomnień.

Na początek pracy z grupą.

Kroki umiejętności (4)
  1. Zatrzymuję się
  2. Patrzę na plakat zasad
  3. Mówię: „Spróbuję jeszcze raz”
  4. Robię tak, jak ustaliliśmy
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Uważne słuchanie

Słuchanie do końca i pokazywanie, że słyszę. Bez wymagania kontaktu wzrokowego, co ułatwia pracę z dziećmi w spektrum.

Kroki umiejętności (5)
  1. Odwracam się do osoby, która mówi
  2. Moje ciało jest spokojne
  3. Słucham do końca
  4. Pokazuję, że słyszę. (kiwam głową, mówię „aha”)
  5. Pytam albo powtarzam
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 21 stron

Rozpoznaję emocje: swoje i innych

Rozpoznawanie sześciu emocji po minie, postawie i sytuacji oraz zwyczaj pytania, zanim uznamy, co ktoś czuje.

Kroki umiejętności (4)
  1. Patrzę na twarz i ciało
  2. Sprawdzam, co się stało
  3. Nazywam uczucie. („Czuję…” albo „Może czujesz…?”)
  4. Pytam: „Czy dobrze myślę?”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 23 strony

Gram fair: przegrana i wygrana

Przegrywanie bez wybuchu i wygrywanie bez przechwałek. W zestawie gra planszowa do przećwiczenia obu sytuacji.

Gry planszowe i ruchowe to codzienność przedszkola. Tu dzieci ćwiczą przegrywanie.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zauważam, co czuję
  2. Oddycham powoli
  3. Mówię sobie: „Każdy czasem przegrywa”
  4. Mówię: „Dobra gra!”
  5. Gram dalej albo robię przerwę
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Sygnały z ciała

Interocepcja w praktyce: zauważanie sygnałów z ciała, łączenie ich z emocją lub potrzebą i mówienie o bólu.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zatrzymuję się
  2. Sprawdzam ciało od głowy do stóp
  3. Mówię, co czuję w ciele
  4. Myślę: co to może znaczyć?
  5. Wybieram, co mi pomoże
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Od jakiego wieku można prowadzić TUS?

Proste elementy treningu, jak ćwiczenie dołączania do zabawy czy nazywania emocji, można wprowadzać już u trzylatków. Zajęcia w stałym, uporządkowanym schemacie najlepiej sprawdzają się od 5 lat.

Ile trwają zajęcia TUS w przedszkolu?

Zwykle 20–30 minut. Lepiej dwa krótkie spotkania w tygodniu niż jedno długie, przy którym dzieci tracą uwagę.

Czy w przedszkolu potrzebne są karty pracy?

Nie są konieczne, ale pomagają utrwalić kroki. Dla przedszkolaków wybieraj karty bez pisania: do kolorowania, łączenia i naklejania.

Jak zapisać temat TUS w dzienniku przedszkolnym?

Podaj umiejętność i sposób ćwiczenia, na przykład: „Uważne słuchanie: ćwiczymy słuchanie do końca w zabawie «Echo»”.