Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Trening umiejętności społecznych dla dzieci: jak zacząć

Rodzice i nauczyciele pytają najczęściej o trzy rzeczy: od jakiego wieku zaczynać, jak często ćwiczyć i czy to w ogóle działa. Odpowiadamy po kolei i pokazujemy, jak wygląda dobry start w przedszkolu, w szkole i w domu.

  • dzieci 4–10 lat
  • raz w tygodniu
  • ćwiczenia także w domu

Od jakiego wieku zaczynać

WiekForma zajęćNa czym się skupiamy
3–4 latakrótka zabawa z pacynką, 15–20 minutczekanie na kolej, proszenie o rzecz, nazywanie prostych emocji
5–6 latzajęcia 25–30 minut w małej grupiedołączanie do zabawy, zasady grupy, słuchanie, rozpoznawanie emocji
7–8 latpełne 45 minut ze scenkamirozmowa, rozwiązywanie sporów, przegrana, prośba o pomoc
9–10 lat45 minut, więcej rozmowy i dylematówasertywność, granice, odczytywanie intencji, dokuczanie

Jak często i jak długo ćwiczyć

Najlepiej sprawdza się jedno spotkanie w tygodniu i krótkie ćwiczenie w domu lub w klasie między spotkaniami. Jedną umiejętność ćwiczymy zwykle przez dwa lub trzy tygodnie, bo dopiero kilkukrotne powtórzenie w różnych sytuacjach pozwala dziecku użyć jej poza salą.

Cykl obejmuje najczęściej kilka miesięcy. Nie ma sensu oczekiwać zmian po jednym spotkaniu: umiejętności społeczne rosną powoli i najlepiej, gdy ćwiczy je także otoczenie dziecka.

Od czego zacząć z dzieckiem, któremu trudno w grupie

  1. Zasady i bezpieczeństwo. Zanim zaczniemy uczyć umiejętności, dziecko musi wiedzieć, jak wyglądają zajęcia i że nikt nie będzie go oceniał.
  2. Emocje. Nazwanie tego, co czuję, jest pierwszym krokiem do spokojnej reakcji.
  3. Słuchanie. Bez niego nie ma rozmowy ani współpracy.
  4. Kontakt z jednym rówieśnikiem. Dopiero potem z grupą.
  5. Trudne sytuacje. Spory, przegrana, odmowa. Ćwiczymy je w scenkach, kiedy dziecko jest spokojne.

Jak wspierać dziecko w domu

  • Przypominaj kroki umiejętności w krótkich sytuacjach, na przykład przed wizytą u kolegi.
  • Chwal konkretny krok, nie ogólnie: „Zapytałeś, czy możesz dołączyć. To było ważne”.
  • Odgrywajcie trudne sytuacje w zabawie z maskotkami, zanim zdarzą się naprawdę.
  • Nie poprawiaj dziecka przy innych. Wróć do sytuacji wieczorem i zapytaj, co mogło pomóc.
  • Pytaj o to, co dziecku się udało, nie tylko o problemy.

Zestawy dla dzieci do pracy w grupie i w domu

Zestawy „Umiem razem” mają list do rodzica i zadanie na tydzień, więc rodzic wie, nad czym pracuje grupa. Przy każdym znajdziesz bezpłatną próbkę PDF.

5–10 lat · 21 stron

Rozpoznaję emocje: swoje i innych

Rozpoznawanie sześciu emocji po minie, postawie i sytuacji oraz zwyczaj pytania, zanim uznamy, co ktoś czuje.

Kroki umiejętności (4)
  1. Patrzę na twarz i ciało
  2. Sprawdzam, co się stało
  3. Nazywam uczucie. („Czuję…” albo „Może czujesz…?”)
  4. Pytam: „Czy dobrze myślę?”
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Uważne słuchanie

Słuchanie do końca i pokazywanie, że słyszę. Bez wymagania kontaktu wzrokowego, co ułatwia pracę z dziećmi w spektrum.

Kroki umiejętności (5)
  1. Odwracam się do osoby, która mówi
  2. Moje ciało jest spokojne
  3. Słucham do końca
  4. Pokazuję, że słyszę. (kiwam głową, mówię „aha”)
  5. Pytam albo powtarzam
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

4–10 lat · 22 strony

Dołączam do zabawy

Jak wejść do toczącej się zabawy, zaprosić kogoś i spokojnie przyjąć odmowę. Pasuje już do starszej grupy przedszkolnej.

Kroki umiejętności (5)
  1. Patrzę, w co się bawią
  2. Czekam na dobry moment
  3. Pytam: „Mogę się z wami bawić?”
  4. Gdy „tak” – bawię się według ich zasad
  5. Gdy „nie” – mówię „OK” i szukam innej zabawy
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 23 strony

Gram fair: przegrana i wygrana

Przegrywanie bez wybuchu i wygrywanie bez przechwałek. W zestawie gra planszowa do przećwiczenia obu sytuacji.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zauważam, co czuję
  2. Oddycham powoli
  3. Mówię sobie: „Każdy czasem przegrywa”
  4. Mówię: „Dobra gra!”
  5. Gram dalej albo robię przerwę
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Czy trening umiejętności społecznych jest dla każdego dziecka?

Przyda się dzieciom, którym kontakty z rówieśnikami sprawiają trudność, ale jako zajęcia profilaktyczne działa też z całą klasą. Nie wymaga diagnozy.

Czy rodzic może prowadzić ćwiczenia sam?

Tak, w prostych sytuacjach: czekanie na kolej, proszenie o pomoc, rozmowa. Przy większych trudnościach warto skonsultować się ze specjalistą i dobrać zajęcia do dziecka.

Po jakim czasie widać zmiany?

Zwykle po kilku tygodniach regularnych ćwiczeń widać pierwsze próby użycia umiejętności, ale trwałe zmiany wymagają kilku miesięcy i wsparcia w domu i w szkole.

Zobacz też