Dzieci w spektrum autyzmu często uczą się umiejętności społecznych inaczej niż rówieśnicy: potrzebują jasnej struktury, obrazu przy każdym kroku i czasu na odpowiedź. Opisujemy, jak dostosować zajęcia TUS, żeby wspierały dziecko, a nie zmuszały go do „bycia jak wszyscy”.
Stały przebieg i plan na obrazkach
Każde spotkanie wygląda tak samo, a plan wisi na tablicy. Zmiany zapowiadamy wcześniej.
Obraz przy każdym kroku
Umiejętność rozpisana na 3–5 kroków z rysunkami, która wisi w sali i leży na stoliku dziecka.
Konkretne i dosłowne polecenia
„Powiedz: Mogę się z wami bawić?” zamiast „Spróbuj nawiązać kontakt”. Metafory wprowadzamy osobno i świadomie.
Scenki od najłatwiejszej
Najpierw z dorosłym, potem z jednym dzieckiem, dopiero później w grupie. Scenka może być odegrana figurkami.
Cel to porozumienie, nie maskowanie
Kontakt wzrokowy nie jest warunkiem udziału, a przedmiot do trzymania w dłoni mile widziany. Uczymy tego, co ułatwia porozumienie i dbanie o własne potrzeby.
| Umiejętność | Dlaczego ważna | Przykładowy zestaw |
|---|---|---|
| Rozpoznawanie emocji i sygnałów z ciała | podstawa regulacji i rozumienia innych | Rozpoznaję emocje, Sygnały z ciała |
| Rozmowa i naprzemienność | ułatwia kontakt z rówieśnikami | Rozmowa jak piłka, Uważne słuchanie |
| Odczytywanie intencji | zmniejsza konflikty z nieporozumień | Specjalnie czy przypadkiem?, Żart czy dokuczanie? |
| Elastyczność | pomaga przy zmianach planu | Mam plan B, Gram fair |
| Granice i prośba o pomoc | bezpieczeństwo i samodzielność | Moja bańka, Mówię, czego chcę |
O doborze zajęć decyduje specjalista
To ogólne wskazówki. Każde dziecko w spektrum jest inne, więc zakres i tempo ustal z psychologiem lub terapeutą, który z nim pracuje. Materiały nie są diagnozą ani terapią.
Każdy zestaw „Umiem razem” zawiera podpowiedzi dostosowań, kroki z obrazkami i wariant zajęć jeden na jeden. Ilustracje są spokojne i bez ozdobników.
Rozpoznawanie sześciu emocji po minie, postawie i sytuacji oraz zwyczaj pytania, zanim uznamy, co ktoś czuje.
Interocepcja w praktyce: zauważanie sygnałów z ciała, łączenie ich z emocją lub potrzebą i mówienie o bólu.
Zaczynanie, podtrzymywanie i kończenie rozmowy na prostej metaforze podawania piłki.
Odczytywanie intencji: szukanie wskazówek i zadanie pytania, zanim dziecko zareaguje na czyjeś zachowanie.
Odróżnianie wspólnego śmiechu od dokuczania i spokojna reakcja, a przy powtarzaniu się sytuacji rozmowa z dorosłym.
Reakcja na zmianę planu: skala mały czy duży problem i szukanie rozwiązania zastępczego. Z grą „Plan B?”.
Granice własne i cudze: mówienie „stop”, pytanie „czy mogę?” i szanowanie odpowiedzi „nie”.
Słuchanie do końca i pokazywanie, że słyszę. Bez wymagania kontaktu wzrokowego, co ułatwia pracę z dziećmi w spektrum.
Może pomagać, jeśli zajęcia mają stałą strukturę, wsparcie wizualne i uczą konkretnych umiejętności. Ważne, żeby ćwiczyć je też w naturalnych sytuacjach i aby celem nie było maskowanie siebie.
Nie. Wystarczy, że jest zwrócone w stronę rozmówcy i słucha. Wymaganie kontaktu wzrokowego bywa dla dzieci w spektrum męczące.
Tak samo jak w grupie, tylko scenki odgrywa się z dorosłym, figurkami albo na rysunkach. Po kilku spotkaniach dobrze zaprosić do ćwiczeń jednego rówieśnika.
Nie. Są dla wszystkich dzieci, które potrzebują ćwiczyć umiejętności społeczne. Dostosowania dla dzieci w spektrum są dodatkiem w każdym zestawie.
Używamy Google Analytics, żeby wiedzieć, które strony są przydatne. Czy zgadzasz się na statystyczne pliki cookie?
