Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Pierwsze zajęcia TUS: scenariusz spotkania na start

Pierwsze spotkanie grupy decyduje o tym, czy dzieci będą chciały wrócić. Nie trzeba na nim ćwiczyć trudnych umiejętności. Wystarczy, że każde dziecko poczuje się bezpiecznie, pozna imiona innych i zrozumie, po co się spotykamy. Poniżej znajdziesz przebieg minuta po minucie, listę rzeczy do przygotowania i podpowiedzi na trudne chwile.

  • 45 minut krok po kroku
  • wersja dla przedszkola
  • trudne sytuacje

Po co jest pierwsze spotkanie

Na starcie dzieci jeszcze się nie znają albo znają się tylko z klasy, w której mają już swoje role. Pierwsze zajęcia mają zbudować nową, wspólną ramę: stałe miejsce w kręgu, stały początek i koniec, kilka prostych zasad.

Prowadzący w tym czasie obserwuje: kto mówi chętnie, kto milczy, kto szuka kontaktu z dorosłym, a kto z rówieśnikami. Te notatki przydadzą się do planu pracy i do pierwszego wpisu w dzienniku.

  • dzieci znają swoje imiona i imię prowadzącego,
  • wiedzą, jak zaczyna się i kończy każde spotkanie,
  • ustalają razem trzy, cztery zasady,
  • przeżywają jedną krótką, udaną scenkę.

Co przygotować

  • krzesła ustawione w krąg albo poduszki na dywanie,
  • miękką piłkę lub maskotkę, która daje głos osobie mówiącej,
  • duży arkusz papieru i grube pisaki na zasady,
  • karty z czterema minami: radość, smutek, złość, strach,
  • plakietki z imionami (dla młodszych z obrazkiem),
  • obrazkowy plan spotkania przypięty na tablicy.

Plan obrazkowy bardzo pomaga dzieciom, które źle znoszą niepewność. Wystarczą cztery rysunki: krąg, zabawa, scenka, pożegnanie.

Przebieg zajęć: 45 minut

  1. Powitanie w kręgu 5 min

    Prowadzący wita każde dziecko po imieniu. Przedstawia się i mówi jednym zdaniem, czym będą te spotkania: uczymy się, jak dobrze bawić się i rozmawiać z innymi.

  2. Zabawa w imiona 7 min

    Dziecko z piłką mówi swoje imię i coś, co lubi, potem rzuca piłkę do kolejnej osoby. W drugiej rundzie wołamy imię osoby, do której rzucamy.

  3. Po co się spotykamy 5 min

    Krótka rozmowa: co jest trudne, gdy chcemy się z kimś pobawić? Dzieci podają przykłady, prowadzący zapisuje je rysunkiem. To przyszłe tematy zajęć.

  4. Ustalamy zasady 10 min

    Grupa wybiera trzy lub cztery zasady, każda w formie pozytywnej: mówimy po kolei, słuchamy osoby z piłką, pomagamy sobie. Dzieci podpisują arkusz albo odciskają palec.

  5. Pierwsza scenka 10 min

    Prowadzący z jednym ochotnikiem pokazuje, jak poprosić o zabawkę: podejść, powiedzieć imię, zapytać, poczekać na odpowiedź. Potem chętne pary próbują same.

  6. Runda nastroju 5 min

    Każde dziecko wskazuje kartę z miną, która pasuje do jego samopoczucia po zajęciach. Nie trzeba niczego tłumaczyć.

  7. Pożegnanie 3 min

    Stały rytuał, na przykład uścisk dłoni w kręgu albo wspólne klaśnięcie. Ten sam rytuał powtarzamy na każdym spotkaniu.

Wersja 30 minut dla przedszkola

Dla 3–6 latków skróć i uprość

Zostaw powitanie, zabawę w imiona, jedną zasadę (mówi ten, kto trzyma misia), krótką scenkę z pacynką i pożegnanie. Rozmowę o celach zastąp pytaniem: w co lubicie się bawić?

Młodsze dzieci lepiej zapamiętują zasadę pokazaną gestem niż zapisaną. Ustal jeden znak ciszy, na przykład podniesioną dłoń.

Trudne sytuacje na pierwszych zajęciach

SytuacjaCo możesz zrobić
Dziecko nie chce się odezwać.Pozwól mu podać piłkę dalej bez słowa albo wskazać kartę. Udział bez mówienia też się liczy.
Dziecko wygłupia się i przeszkadza.Daj mu zadanie: rozdaje plakietki, trzyma plan dnia. Wróć spokojnie do zasady.
Jedno dziecko mówi za wszystkich.Przypomnij zasadę piłki i pochwal, że czeka na swoją kolej.
Dziecko płacze albo wychodzi z kręgu.Pozwól mu obserwować z boku. Zaproś ponownie przy kolejnym punkcie planu.
Grupa jest za głośna.Użyj znaku ciszy i zrób ćwiczenie oddechu: wdech nosem, dmuchanie na świeczkę.

Po zajęciach

Zapisz krótko, co zauważyłeś u każdego dziecka. Wyślij rodzicom kilka zdań o tym, czym będą zajęcia i jakiej zasady się uczymy. Arkusz z zasadami zostaw w sali, bo na kolejnych spotkaniach będziesz do niego wracać.

Drugie spotkanie warto poświęcić uważnemu słuchaniu albo rozpoznawaniu emocji. Te tematy dają dzieciom szybki sukces i przygotowują do trudniejszych umiejętności.

Materiały na pierwsze tygodnie

Gotowe zajęcia od autorów Nie każ mu liczyć! Zestaw o zasadach to naturalna kontynuacja pierwszego spotkania.

5–10 lat · 23 strony

Zasady na naszych zajęciach

Na pierwsze spotkanie grupy: dzieci współtworzą pięć zasad i ćwiczą powrót do nich bez kar i upomnień.

Scenariusz drugiego spotkania: zasady grupy z plakatem i scenkami.

Kroki umiejętności (4)
  1. Zatrzymuję się
  2. Patrzę na plakat zasad
  3. Mówię: „Spróbuję jeszcze raz”
  4. Robię tak, jak ustaliliśmy
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Uważne słuchanie

Słuchanie do końca i pokazywanie, że słyszę. Bez wymagania kontaktu wzrokowego, co ułatwia pracę z dziećmi w spektrum.

Kroki umiejętności (5)
  1. Odwracam się do osoby, która mówi
  2. Moje ciało jest spokojne
  3. Słucham do końca
  4. Pokazuję, że słyszę. (kiwam głową, mówię „aha”)
  5. Pytam albo powtarzam
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Ile dzieci powinno być w grupie TUS?

Najczęściej od 4 do 8. W mniejszej grupie łatwiej dać każdemu czas na scenkę i rozmowę.

Czy rodzice mogą być na pierwszych zajęciach?

Czasem tak, zwłaszcza u młodszych dzieci. Ustal wcześniej, że rodzic tylko obserwuje i nie podpowiada.

Co, jeśli dziecko nie chce przyjść na drugie spotkanie?

Porozmawiaj z rodzicem, co było trudne. Często pomaga zadanie na start, na przykład rozkładanie poduszek.

Czy na pierwszych zajęciach trzeba robić karty pracy?

Nie. Lepiej postawić na ruch, rozmowę i jedną scenkę. Karty pracy wprowadź od drugiego, trzeciego spotkania.