Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Program zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne

Program zajęć to dokument, który porządkuje pracę na cały semestr albo rok: mówi, po co spotykamy się z grupą, czego będziemy uczyć, jakimi metodami i jak sprawdzimy efekty. Poniżej proponujemy strukturę, którą można wypełnić własnymi treściami i dostosować do wymagań szkoły lub przedszkola.

  • struktura programu
  • cele i ewaluacja
  • materiały do realizacji

Z czego składa się program

Część programuCo zawieraPrzykład
Wstęp i uzasadnieniepowody podjęcia zajęć i krótki opis grupyuczniowie klas 1–3 mają trudności w rozwiązywaniu sporów i okazywaniu emocji
Cel głównyjedno zdanie o tym, co ma się zmienićrozwijanie umiejętności rozpoznawania emocji i współpracy w grupie
Cele szczegółowekilka konkretnych, sprawdzalnych umiejętnościuczeń nazywa cztery podstawowe emocje; prosi o pomoc w spokojny sposób
Treścilista tematów w kolejnościzasady grupy, emocje, słuchanie, rozmowa, granice, rozwiązywanie sporów
Metody i formy pracyjak prowadzimy zajęciascenki, gry, karty pracy, rozmowa w kręgu
Harmonogramliczba spotkań i ich długośćjedno spotkanie w tygodniu przez 15 tygodni, 45 minut
Ewaluacjajak sprawdzimy efektyobserwacja, krótka ankieta dla ucznia i nauczyciela

Jak formułować cele

Cel powinien opisywać zachowanie, które da się zaobserwować. Zamiast „uczeń lepiej radzi sobie z emocjami” zapisz: „uczeń nazywa swoją emocję i wybiera sposób na uspokojenie się”. Taki zapis ułatwia ocenę efektów na koniec cyklu.

Cele układamy od najprostszych do trudniejszych. Dziecko, które nie rozpoznaje emocji, nie skorzysta jeszcze z ćwiczeń na rozwiązywanie sporów.

  • Uczeń rozpoznaje i nazywa podstawowe emocje u siebie i innych.
  • Uczeń słucha wypowiedzi innych do końca.
  • Uczeń prosi o pomoc i dziękuje.
  • Uczeń dołącza do zabawy zgodnie z ustalonymi krokami.
  • Uczeń rozwiązuje prosty spór z użyciem poznanych kroków.

Przykładowy układ cyklu

  1. Początek: zasady i bezpieczeństwo

    Dwa spotkania na ustalenie zasad grupy i poznanie się.

  2. Emocje i słuchanie

    Cztery spotkania o rozpoznawaniu emocji i uważnym słuchaniu.

  3. Relacje z rówieśnikami

    Cztery spotkania o dołączaniu do zabawy, rozmowie i koleżeństwie.

  4. Trudne sytuacje

    Cztery spotkania o granicach, dokuczaniu, przegranej i sporach.

  5. Podsumowanie

    Jedno spotkanie na zebranie wniosków i pożegnanie grupy.

Ewaluacja: jak sprawdzić efekty

  • Obserwacja zachowań na zajęciach i przerwach według krótkiej listy kontrolnej.
  • Rozmowa z wychowawcą po zakończeniu cyklu.
  • Prosta ankieta dla dzieci z buźkami i pytaniami o zajęcia.
  • List do rodziców z zadaniami na tydzień i krótką informacją zwrotną.
  • Zapis wniosków do dalszej pracy z grupą.

Wyniki ewaluacji warto opisać w sprawozdaniu. Więcej na ten temat na stronie sprawozdanie z zajęć.

Program dopasuj do wymagań placówki

Opisujemy ogólną strukturę. Wymagania dotyczące formy dokumentu, liczby godzin i zapisów określa szkoła lub przedszkole oraz obowiązujące przepisy.

Materiały do realizacji programu

Zestawy mają gotowe kroki, karty pracy, klucz i list do rodzica. Pozwalają zrealizować większość treści z programu bez dodatkowego przygotowania.

5–10 lat · 21 stron

Rozpoznaję emocje: swoje i innych

Rozpoznawanie sześciu emocji po minie, postawie i sytuacji oraz zwyczaj pytania, zanim uznamy, co ktoś czuje.

Kroki umiejętności (4)
  1. Patrzę na twarz i ciało
  2. Sprawdzam, co się stało
  3. Nazywam uczucie. („Czuję…” albo „Może czujesz…?”)
  4. Pytam: „Czy dobrze myślę?”
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Uważne słuchanie

Słuchanie do końca i pokazywanie, że słyszę. Bez wymagania kontaktu wzrokowego, co ułatwia pracę z dziećmi w spektrum.

Kroki umiejętności (5)
  1. Odwracam się do osoby, która mówi
  2. Moje ciało jest spokojne
  3. Słucham do końca
  4. Pokazuję, że słyszę. (kiwam głową, mówię „aha”)
  5. Pytam albo powtarzam
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

6–10 lat · 22 strony

Rozwiązuję problemy na pięciu palcach

Pięć kroków rozwiązywania codziennych sporów: od zatrzymania się do wybrania jednego z kilku pomysłów.

Kroki umiejętności (5)
  1. (kciuk) Zatrzymuję się i uspokajam
  2. (wskazujący) Mówię, jaki jest problem
  3. (środkowy) Wymyślam co najmniej trzy pomysły
  4. (serdeczny) Myślę: co się stanie, gdy…?
  5. (mały) Wybieram pomysł i próbuję
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Moja bańka: granice

Granice własne i cudze: mówienie „stop”, pytanie „czy mogę?” i szanowanie odpowiedzi „nie”.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zauważam, co jest dla mnie w porządku
  2. Mówię jasno: „Stop” albo „Nie chcę”
  3. Pytam: „Czy mogę?”, zanim coś zrobię
  4. Szanuję, gdy ktoś mówi „nie”
  5. Mówię dorosłemu, gdy ktoś nie słucha
Kup 12,90 zł Bezpłatna próbka PDF
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Czy program zajęć jest obowiązkowy?

To zależy od placówki. Wiele szkół i przedszkoli wymaga programu lub planu pracy dla zajęć dodatkowych. Warto zapytać dyrekcję o zasady.

Ile powinien mieć stron?

Nie ma jednej normy. Zwykle wystarczy kilka stron: opis, cele, treści, metody, harmonogram i ewaluacja.

Czy mogę skorzystać z gotowych zestawów jako treści programu?

Tak. Możesz wpisać tematy z zestawów jako treści i wskazać karty pracy jako formę realizacji.

Zobacz też