Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Umiejętności komunikacyjne u dzieci: 10 ćwiczeń na zajęcia

Umiejętności komunikacyjne to nie tylko mówienie. Dziecko uczy się słuchać do końca, zadawać pytania, dobierać ton głosu i czytać mowę ciała innych. Zebraliśmy dziesięć ćwiczeń na zajęcia TUS i lekcje wychowawcze, każde z celem i wskazówką dla prowadzącego.

  • 5 obszarów komunikacji
  • 10 ćwiczeń z celem
  • plan zajęć na 45 minut

Pięć obszarów, które ćwiczymy

ObszarPo czym poznać, że dziecko to umie
Słuchaniepatrzy na mówiącego, nie przerywa, potrafi powtórzyć sens wypowiedzi
Mówieniemówi wyraźnie, na temat, z przerwą na odpowiedź drugiej osoby
Pytaniadopytuje, gdy czegoś nie rozumie, zadaje pytania otwarte
Komunikacja bez słówodczytuje minę i ton głosu, pilnuje odległości od rozmówcy
Mówienie o sobienazywa swoje uczucia i potrzeby bez obwiniania innych

10 ćwiczeń komunikacyjnych

ĆwiczenieJak przebiegaCel
Rysunek na słowoDzieci siedzą plecami do siebie. Jedno opisuje prosty obrazek, drugie rysuje bez zadawania pytań, a w drugiej rundzie z pytaniami. Porównujemy rysunki.precyzyjne instrukcje, wartość pytań
Jedno zdanie, trzy tonyTo samo zdanie, np. „Fajnie, że przyszedłeś”, mówimy radośnie, ze złością i znudzonym głosem. Grupa zgaduje, co czuje mówiący.ton głosu zmienia znaczenie
WywiadW parach dzieci przeprowadzają wywiad o ulubionym miejscu. Wolno zadawać tylko pytania, na które nie da się odpowiedzieć „tak” lub „nie”.pytania otwarte
Powtórz, zanim odpowieszW rozmowie o prostym temacie każdy przed swoją wypowiedzią powtarza jednym zdaniem, co powiedział poprzednik.słuchanie do końca
LustroJedno dziecko pokazuje minę lub postawę ciała, drugie odbija ją jak lustro i nazywa emocję.odczytywanie mowy ciała
Za blisko, za dalekoDzieci podchodzą do siebie powoli z dwóch końców sali. Mówią „stop”, gdy odległość robi się dla nich niewygodna.dystans w rozmowie
Z „ty” na „ja”Zamieniamy zdania typu „Ty zawsze zabierasz mi kredki” na „Jest mi przykro, kiedy biorę kredki, a ich nie ma. Proszę, oddawaj je”.mówienie o sobie bez obwiniania
Opowieść w kręguKażdy dodaje do historii jedno zdanie, które musi pasować do poprzedniego.nawiązywanie do wypowiedzi innych
Pytanie do ekspertaJedno dziecko zostaje ekspertem od tematu, który zna, np. swojego zwierzaka. Grupa zadaje pytania, ekspert odpowiada pełnymi zdaniami.rozpoczynanie i podtrzymywanie rozmowy
Telefon z zakłóceniamiKlasyczny głuchy telefon, ale po każdej rundzie rozmawiamy, w którym miejscu wiadomość się zmieniła i co pomogłoby ją przekazać dokładnie.dokładne przekazywanie informacji

Które ćwiczenia w jakim wieku

  • Przedszkole (4–6 lat): Lustro, Jedno zdanie i trzy tony, Opowieść w kręgu ze wsparciem obrazków.
  • Klasy 1–3: Rysunek na słowo, Powtórz, zanim odpowiesz, Za blisko, za daleko, Pytanie do eksperta.
  • Klasy 4–6: Wywiad, Z „ty” na „ja”, Telefon z zakłóceniami z dokładnym omówieniem.

Plan zajęć o komunikacji (45 minut)

  1. Powitanie i zasady rozmowy 5 min

    Przypominamy dwie zasady: mówi jedna osoba, a reszta patrzy na nią i słucha.

  2. Rozgrzewka: Jedno zdanie, trzy tony 8 min

    Dzieci zgadują emocje po tonie głosu i mówią, co im pomogło zgadnąć.

  3. Ćwiczenie główne: Rysunek na słowo 15 min

    Dwie rundy, bez pytań i z pytaniami. Porównanie rysunków.

  4. Rozmowa 10 min

    Kiedy w szkole lub w domu ktoś cię źle zrozumiał? Co mogło pomóc?

  5. Zakończenie 7 min

    Runda: dziś nauczyłem się, nauczyłam się, że… Zadanie: zadać w domu jedno pytanie otwarte.

Wskazówki dla prowadzącego

  • Sam pokazuj to, czego uczysz: patrz na dziecko, które mówi, i nie przerywaj mu.
  • Chwal konkretnie: „Zapytałeś, zanim zacząłeś rysować. Dzięki temu rysunek wyszedł podobny”.
  • Dzieciom nieśmiałym daj najpierw rolę obserwatora, a potem pracę w parze zamiast występu przed grupą.
  • Nie poprawiaj wymowy w czasie ćwiczenia komunikacji. Tu liczy się porozumienie, nie forma.

Gotowe zajęcia o rozmowie i słuchaniu

Zestawy od autorów Nie każ mu liczyć! mają scenariusz na 45 minut, scenki, karty pracy i list do rodziców. Przy każdym bezpłatna próbka PDF.

Pytania i odpowiedzi

Czym są umiejętności komunikacyjne u dzieci?

To umiejętność słuchania, jasnego mówienia, zadawania pytań, odczytywania mowy ciała i mówienia o swoich uczuciach. Dziecko uczy się ich stopniowo, przede wszystkim w zabawie i rozmowie z innymi.

Jak rozwijać umiejętności komunikacyjne w domu?

Rozmawiaj codziennie bez pośpiechu, zadawaj pytania otwarte i słuchaj odpowiedzi do końca. Dobrze działa wspólne opowiadanie historii i gry, w których trzeba coś opisać słowami.

Ile trwa jedno ćwiczenie?

Większość ćwiczeń z listy zajmuje 5–15 minut. Na jednych zajęciach wystarczą dwa ćwiczenia i rozmowa o tym, co pomagało się porozumieć.

Zobacz też