Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Kompetencje kluczowe w przedszkolu

„Kompetencje kluczowe” to lista ośmiu kompetencji z zalecenia Rady Unii Europejskiej z 2018 roku. Podstawa programowa wychowania przedszkolnego obowiązująca od 1 września 2026 r. opisuje to samo własnymi słowami: mówi o kompetencjach fundamentalnych, przekrojowych i o sprawczości. Pokazujemy, jak jedno odpowiada drugiemu i jak rozwijać kompetencje społeczne i osobiste w zabawie.

  • 8 kompetencji kluczowych UE
  • podstawa 2026: 3 grupy i 9 obszarów
  • zabawy dla dzieci 3–6 lat

Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!

Osiem kompetencji kluczowych: lista

Zalecenie Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie wymienia osiem kompetencji. W tabeli obok każdej podajemy, jak w przedszkolu wygląda jej pierwszy krok.

Kompetencja kluczowa (UE 2018)Jak wygląda w przedszkolu
w zakresie rozumienia i tworzenia informacjisłuchanie opowiadań, opowiadanie o tym, co się wydarzyło, zadawanie pytań
w zakresie wielojęzycznościosłuchanie z językiem obcym w piosenkach i zabawach, ciekawość innych języków
matematyczne oraz w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynieriiliczenie w zabawie, porównywanie, obserwacje przyrody, budowanie z klocków
cyfrowepierwsze, krótkie i bezpieczne doświadczenia z technologią pod opieką dorosłego
osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia sięnazywanie emocji, czekanie na kolej, współpraca w zabawie, próbowanie mimo trudności
obywatelskiewspólne zasady grupy, dyżury, dbanie o salę i o innych
w zakresie przedsiębiorczościwłasne pomysły na zabawę, planowanie, doprowadzenie zadania do końca
w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnejrysowanie, śpiew, taniec, teatrzyk, oglądanie i omawianie sztuki

Kompetencje w podstawie programowej 2026

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego (Dz.U. 2026 poz. 378, załącznik nr 1) nie powtarza listy unijnej. Mówi, że w przedszkolu dziecko buduje kompetencje fundamentalne, wiedzę, kompetencje przekrojowe oraz sprawczość.

  • Kompetencje fundamentalne: językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe.
  • Kompetencje przekrojowe: poznawcze (rozwiązywanie problemów, krytyczne i kreatywne myślenie), społeczne (współpraca, dbanie o innych) i osobiste (kierowanie sobą, dbanie o siebie, w tym rozpoznawanie, nazywanie i wyrażanie emocji).
  • Sprawczość: podejmowanie samodzielnych działań i branie za nie odpowiedzialności. Podstawa łączy ją z poczuciem przynależności do wspólnoty, nastawieniem na rozwój, przekonaniem o własnej skuteczności i samoregulacją.

Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego podstawa opisuje w dziewięciu obszarach: społecznym, osobistym, językowym, matematycznym, przyrodniczym, technicznym, cyfrowym, artystycznym i ruchowym. Kompetencje kluczowe z listy UE „rozkładają się” na te obszary, a najwięcej wspólnego z kompetencjami osobistymi i społecznymi mają obszar społeczny („budowanie relacji, działanie z innymi i dla innych”) i obszar osobisty („poznanie siebie, kierowanie sobą, wybieranie dobra”).

Zabawy rozwijające kompetencje społeczne i osobiste

Krąg z kamyczkiem

komunikacja, czekanie na kolej

Mówi tylko osoba, która trzyma kamyczek. Reszta słucha i czeka. Na początek wystarczy jedno zdanie: „Dziś cieszę się, bo…”.

Sklep, lekarz, restauracja

współpraca, podział ról

Zabawa tematyczna z rolami. Dzieci ustalają, kto jest kim, i zamieniają się rolami. Dorosły podpowiada zdania: „Poproszę…”, „Proszę bardzo”.

Lusterko emocji

rozpoznawanie emocji

Jedno dziecko pokazuje minę, drugie ją powtarza i nazywa emocję. Potem razem szukacie sytuacji, w której ktoś mógł się tak poczuć.

Wspólna wieża

współpraca, rozwiązywanie problemów

Para buduje jedną wieżę z klocków, kładąc je na zmianę. Gdy wieża się przewróci, dzieci mówią, co zrobią inaczej przy następnej próbie.

Czego potrzebuje miś?

dbanie o innych

Dorosły opowiada o misiu, który jest smutny, zmęczony albo głodny. Dzieci zgadują, czego miś potrzebuje, i pokazują, jak mogą mu pomóc.

Pomocnik dnia

sprawczość, przynależność

Codziennie inne dziecko ma prawdziwe zadanie dla grupy: rozdaje kubki, wybiera piosenkę, przypomina zasadę. Na koniec dnia mówi, co mu się udało.

Jak zaplanować pracę nad kompetencjami w grupie

  1. Wybierz jedną kompetencję na kilka tygodni

    Na przykład współpracę albo nazywanie emocji. Z jedną umiejętnością łatwiej o powtórki w codziennych sytuacjach.

  2. Rozpisz ją na kroki

    Trzy do pięciu kroków opisanych tym, co widać: „pytam, czy mogę się dołączyć”, „czekam na odpowiedź”.

  3. Ćwicz w zabawie, nie tylko przy stoliku

    Krąg, zabawa tematyczna, ruch. Karty pracy dla przedszkolaków powinny być bez pisania.

  4. Zapisz efekty

    Krótka obserwacja co kilka tygodni ułatwia dokumentację i rozmowę z rodzicami. Wzór zapisu znajdziesz na stronie o zajęciach KES w przedszkolu (link niżej).

Jeśli kompetencje społeczne i emocjonalne ćwiczysz na zajęciach specjalistycznych, przeczytaj, jak wyglądają zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne w przedszkolu.

Zestawy dla przedszkola

Gotowe zajęcia z kartami bez pisania, scenkami i listem do rodzica. Przy każdym zestawie jest bezpłatna próbka PDF.

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Pytania i odpowiedzi

Ile jest kompetencji kluczowych?

Osiem. Wymienia je zalecenie Rady UE z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie.

Czy podstawa programowa 2026 mówi o kompetencjach kluczowych?

Podstawa wychowania przedszkolnego z 2026 r. używa własnego podziału: kompetencje fundamentalne (językowe, matematyczne, cyfrowe, ruchowe), kompetencje przekrojowe (poznawcze, społeczne, osobiste) i sprawczość. Treściowo pokrywa się to z listą UE.

Które kompetencje są najważniejsze u przedszkolaka?

Podstawa nie ustala hierarchii. W praktyce kompetencje społeczne i osobiste, takie jak współpraca, nazywanie emocji i czekanie na kolej, są potrzebne w każdej innej aktywności, dlatego warto ćwiczyć je codziennie w zabawie.

Jak zapisać kompetencje kluczowe w dokumentacji?

Najprościej odwołać się do obszarów osiągnięć z podstawy 2026, na przykład obszaru społecznego lub osobistego, i opisać konkretne zachowanie dziecka zamiast ogólnej oceny.

Zobacz też