Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Dziecko nadwrażliwe emocjonalnie: jak je wspierać

Niektóre dzieci przeżywają wszystko mocniej: płaczą przy smutnej bajce, długo pamiętają przykre słowo, męczą się w hałasie. Taka wrażliwość to często cecha temperamentu, a nie problem do naprawienia. Podpowiadamy, jak wspierać takie dziecko na co dzień i kiedy warto poszukać porady.

  • typowe sygnały
  • wsparcie w domu i w szkole
  • kiedy po poradę

Po czym poznać dziecko bardzo wrażliwe

  • silnie reaguje na krytykę, nawet łagodną,
  • długo przeżywa drobne zdarzenia,
  • męczy się w hałasie i tłumie,
  • szybko zauważa nastroje innych,
  • potrzebuje czasu, zanim wejdzie w nową sytuację,
  • płacze z bezsilności, gdy coś nie wychodzi.

Te sygnały nie są diagnozą. U każdego dziecka wyglądają trochę inaczej i zmieniają się z wiekiem.

Mocne strony wrażliwości

Wrażliwe dzieci często są uważnymi obserwatorami, dobrze słuchają, wcześnie okazują empatię i starannie wykonują zadania. Warto im o tym mówić, bo słyszą głównie, że przesadzają.

Celem wsparcia nie jest zmiana charakteru dziecka, tylko nauczenie go, jak radzić sobie z nadmiarem bodźców i silnych przeżyć.

Jak wspierać w domu

  • Zapowiadaj zmiany i nowe sytuacje z wyprzedzeniem.
  • Zostaw w planie dnia czas na odpoczynek w ciszy.
  • Nie wyśmiewaj łez i nie mów, że to nic takiego.
  • Pomagaj nazwać emocję i jej przyczynę.
  • Chwal za próbę, nie tylko za wynik.
  • Ćwiczcie razem sposoby na uspokojenie, gdy jest spokojnie.

Jak wspierać w przedszkolu i szkole

SytuacjaCo pomaga
Głośna sala, przerwamożliwość wyjścia do cichszego miejsca, słuchawki wygłuszające w czasie pracy samodzielnej
Uwaga przy całej klasieinformacja zwrotna w cztery oczy, konkretna i spokojna
Nowe zadanie lub wycieczkazapowiedź dzień wcześniej, plan w punktach
Konflikt z rówieśnikiemczas na ochłonięcie, potem rozmowa z jasnymi krokami rozwiązania
Występ, odpowiedź przy tablicymniejsza rola na początek, możliwość przygotowania się

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą

Porozmawiaj z psychologiem lub pedagogiem, jeśli trudności trwają długo i utrudniają dziecku codzienne życie: nie chce chodzić do przedszkola, ma kłopoty ze snem, unika kolegów, często skarży się na ból brzucha bez przyczyny. Bardzo silne reakcje na dźwięki, dotyk czy ubrania warto omówić także z terapeutą integracji sensorycznej.

Pierwszym krokiem może być bezpłatna konsultacja w poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Materiały pomocne przy dużej wrażliwości

Zestawy zajęć od autorów Nie każ mu liczyć!, które uczą zauważać sygnały z ciała, mówić o swoich granicach i radzić sobie z błędami.

5–10 lat · 22 strony

Sygnały z ciała

Interocepcja w praktyce: zauważanie sygnałów z ciała, łączenie ich z emocją lub potrzebą i mówienie o bólu.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zatrzymuję się
  2. Sprawdzam ciało od głowy do stóp
  3. Mówię, co czuję w ciele
  4. Myślę: co to może znaczyć?
  5. Wybieram, co mi pomoże
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Moja bańka: granice

Granice własne i cudze: mówienie „stop”, pytanie „czy mogę?” i szanowanie odpowiedzi „nie”.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zauważam, co jest dla mnie w porządku
  2. Mówię jasno: „Stop” albo „Nie chcę”
  3. Pytam: „Czy mogę?”, zanim coś zrobię
  4. Szanuję, gdy ktoś mówi „nie”
  5. Mówię dorosłemu, gdy ktoś nie słucha
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Błędy są OK

Spokojna reakcja na pomyłkę, poprawianie bez wstydu i słowo „jeszcze” w myśleniu o sobie.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zatrzymuję się i oddycham
  2. Mówię: „Ups! Każdy się myli”
  3. Sprawdzam, co poszło nie tak
  4. Poprawiam albo proszę o pomoc
  5. Mówię: „Jeszcze się uczę”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Mam plan B: elastyczne myślenie

Reakcja na zmianę planu: skala mały czy duży problem i szukanie rozwiązania zastępczego. Z grą „Plan B?”.

Kroki umiejętności (5)
  1. Oddycham spokojnie
  2. Mówię, co czuję
  3. Sprawdzam: mały czy duży problem?
  4. Szukam planu B
  5. Mówię: „Trudno, spróbuję inaczej”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Czy nadwrażliwość emocjonalna to choroba?

Nie. Duża wrażliwość to najczęściej cecha temperamentu. Konsultacja jest potrzebna, gdy trudności mocno utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Czy z wrażliwości się wyrasta?

Wrażliwość zwykle zostaje, ale dziecko z wiekiem coraz lepiej sobie z nią radzi, zwłaszcza gdy ma wsparcie dorosłych.

Czy wrażliwe dziecko powinno chodzić na TUS?

Może skorzystać, zwłaszcza w małej, spokojnej grupie. Ćwiczenia pomagają mu mówić o swoich potrzebach i granicach.