Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Niedostosowanie społeczne: co to znaczy i jak wspierać

Pojęcia „niedostosowanie społeczne” i „zagrożenie niedostosowaniem społecznym” pojawiają się w orzeczeniach i dokumentach szkolnych. Wyjaśniamy je prostym językiem i pokazujemy, jakie formy wsparcia można zaplanować, w tym zajęcia socjoterapeutyczne i trening umiejętności społecznych. Stronę traktuj jako ogólne wprowadzenie.

  • pojęcia w szkole
  • formy wsparcia
  • rola TUS

O co chodzi w tych pojęciach

W języku szkolnym mówi się o uczniu niedostosowanym społecznie, gdy jego zachowanie w dłuższym czasie wyraźnie odbiega od przyjętych norm i utrudnia mu funkcjonowanie w grupie. Zagrożenie niedostosowaniem oznacza, że takie trudności już się pojawiają i potrzebne jest wsparcie, zanim się nasilą.

Pojęcia są używane w dokumentach, a nie jako opis dziecka. Za diagnozę i orzeczenie odpowiada poradnia psychologiczno-pedagogiczna, a zasady wynikają z przepisów.

Formy wsparcia w szkole

FormaDo czego służy
Zajęcia socjoterapeutycznepraca z emocjami i relacjami w grupie, odbudowa poczucia bezpieczeństwa
Trening umiejętności społecznychnauka konkretnych umiejętności: rozmowa, reakcja na złość, rozwiązywanie sporów
Zajęcia z pedagogiem lub psychologiemindywidualne wsparcie i rozmowa
Współpraca z rodzicamiwspólne zasady, spójne reakcje w domu i w szkole
Plan pracy z uczniemokreślone cele, kroki i sposób oceny postępów

Jak pomaga trening umiejętności społecznych

  • uczy rozpoznawać emocje i nazywać je słowami,
  • pokazuje, jak reagować na złość bez agresji,
  • ćwiczy prośbę o pomoc i odmawianie,
  • daje bezpieczne miejsce do próbowania nowych zachowań,
  • wzmacnia to, co uczniowi się udaje.

Wsparcie wymaga specjalisty

Materiały pomagają w pracy z grupą, ale nie zastępują decyzji poradni ani pracy osoby z odpowiednimi kwalifikacjami. Przy poważnych trudnościach zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.

Materiały uzupełniające

Zestawy do ćwiczenia emocji, granic i reakcji w trudnych sytuacjach.

5–10 lat · 21 stron

Rozpoznaję emocje: swoje i innych

Rozpoznawanie sześciu emocji po minie, postawie i sytuacji oraz zwyczaj pytania, zanim uznamy, co ktoś czuje.

Kroki umiejętności (4)
  1. Patrzę na twarz i ciało
  2. Sprawdzam, co się stało
  3. Nazywam uczucie. („Czuję…” albo „Może czujesz…?”)
  4. Pytam: „Czy dobrze myślę?”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

6–10 lat · 22 strony

Rozwiązuję problemy na pięciu palcach

Pięć kroków rozwiązywania codziennych sporów: od zatrzymania się do wybrania jednego z kilku pomysłów.

Kroki umiejętności (5)
  1. (kciuk) Zatrzymuję się i uspokajam
  2. (wskazujący) Mówię, jaki jest problem
  3. (środkowy) Wymyślam co najmniej trzy pomysły
  4. (serdeczny) Myślę: co się stanie, gdy…?
  5. (mały) Wybieram pomysł i próbuję
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Moja bańka: granice

Granice własne i cudze: mówienie „stop”, pytanie „czy mogę?” i szanowanie odpowiedzi „nie”.

Kroki umiejętności (5)
  1. Zauważam, co jest dla mnie w porządku
  2. Mówię jasno: „Stop” albo „Nie chcę”
  3. Pytam: „Czy mogę?”, zanim coś zrobię
  4. Szanuję, gdy ktoś mówi „nie”
  5. Mówię dorosłemu, gdy ktoś nie słucha
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Czy niedostosowanie społeczne to diagnoza dziecka?

To pojęcie z dokumentów szkolnych i przepisów. Ocenę wydaje poradnia po badaniu, a nie nauczyciel czy rodzic.

Czy dziecko może z tego wyjść?

Dobrze dobrane wsparcie i spójne zasady często zmniejszają trudności. Efekt zależy od wielu czynników.

Kto może prowadzić TUS?

Pedagog, psycholog, nauczyciel lub terapeut. Ważne jest przygotowanie i znajomość grupy.