Trening umiejętności społecznychmateriały do zajęć TUS

Kompetencje społeczne: co to jest i jakie są przykłady

Kompetencje społeczne to połączenie wiedzy, umiejętności i postaw, dzięki którym dobrze współdziałamy z innymi: rozumiemy ich emocje, rozmawiamy, współpracujemy i rozwiązujemy spory. Poniżej znajdziesz definicję, przykłady i sposoby ćwiczenia ich z dziećmi.

  • definicja i przykłady
  • różnica wobec umiejętności
  • ćwiczenia dla dzieci
Kompetencje społeczne: co to jest i jakie są przykłady: okładka zestawu Uważne słuchanie

Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski, pedagog, magister terapii pedagogicznej · aktualizacja: 9 listopada 2026 · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!

Co to są kompetencje społeczne

Kompetencje społeczne to zestaw wiedzy, umiejętności i postaw, które pozwalają dobrze funkcjonować wśród ludzi. Obejmują rozumienie cudzych emocji i potrzeb, porozumiewanie się, współpracę, stawianie granic oraz radzenie sobie w sytuacjach spornych.

Pojęcie występuje w pedagogice, psychologii i w pracy zawodowej. W Unii Europejskiej kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się należą do ośmiu kompetencji kluczowych, które opisuje zalecenie Rady UE z 2018 r. W polskiej edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej obszar społeczny i emocjonalny ma swoje miejsce w podstawie programowej.

Przykłady kompetencji społecznych

KompetencjaJak wygląda u dzieckaJak ją ćwiczyć
Komunikacjamówi, czego potrzebuje, zadaje pytania i słucha odpowiedzićwiczenia komunikacyjne i uważne słuchanie
Empatiazauważa, że komuś jest smutno lub przykro, i potrafi na to zareagowaćempatia: ćwiczenia i zabawy
Współpracabierze udział we wspólnym zadaniu, dzieli się rolami, czeka na swoją kolejgry kooperacyjne
Asertywnośćmówi „nie chcę” spokojnym głosem i szanuje „nie” innychasertywność: karty pracy
Rozwiązywanie konfliktówszuka rozwiązania, które zadowala obie strony, i prosi dorosłego o pomoc, gdy trzebakonflikty między dziećmi
Samoregulacja emocjinazywa złość lub strach i wybiera sposób, żeby się uspokoićzłość: karty pracy i ćwiczenia

Pełną listę konkretnych zachowań, które składają się na te kompetencje, znajdziesz na stronie lista umiejętności społecznych dziecka.

Kompetencje społeczne a umiejętności społeczne

Umiejętność społeczna to konkretne zachowanie, które można pokazać i przećwiczyć, na przykład zapytanie „czy mogę się przyłączyć?”. Kompetencja jest szersza: łączy kilka umiejętności z wiedzą (po czym poznać, że ktoś się zasmucił) i postawą (chcę się dogadać, a nie wygrać).

Dlatego w pracy z dziećmi ćwiczy się umiejętności, krok po kroku, a kompetencje powstają z ich połączenia i wielokrotnego użycia w codziennych sytuacjach. Tak działa trening umiejętności społecznych (TUS). Pokrewne pojęcie, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, opisujemy osobno: kompetencje emocjonalno-społeczne.

Jak rozwijać kompetencje społeczne u dzieci

  1. 3–6 lat

    Zabawa i nazywanie emocji. Dzieci uczą się czekać na swoją kolej, dołączać do zabawy i mówić, co czują. Pomagają krótkie rozmowy i zabawy w role, zob. TUS w przedszkolu.

  2. 7–10 lat

    Zasady grupy, rozmowa, przyjaźnie i pierwsze konflikty. Dzieci ćwiczą scenki, uważne słuchanie i proszenie o pomoc, zob. TUS w klasach 4–6.

  3. 11–15 lat

    Presja rówieśników, granice, praca z myślami i emocjami. Młodzież potrzebuje zajęć bez infantylnych form, zob. TUS dla nastolatków.

W każdym wieku działa ta sama zasada: jedna umiejętność na raz, krótko, z przykładem dorosłego i powtarzaniem w zwykłych sytuacjach. Pomysły na codzienne ćwiczenia w domu znajdziesz na stronie TUS w domu.

Kompetencje społeczne w CV i na rozmowie o pracę

W dokumentach aplikacyjnych kompetencje społeczne to np. praca w zespole, komunikatywność, umiejętność rozwiązywania konfliktów i obsługa klienta. Samo słowo „komunikatywność” niewiele mówi. Lepiej opisać sytuację: w czym brałeś lub brałaś udział, jaka była Twoja rola i co z tego wyszło.

Dorośli, którzy chcą poćwiczyć te umiejętności, znajdą materiały na stronie TUS dla młodzieży i dorosłych.

Zestawy do ćwiczenia kompetencji społecznych

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Każdy zestaw ma scenariusz zajęć na około 45 minut, scenki, karty pracy z kluczem i list do rodziców. Nie wiesz, który wybrać? Skorzystaj z wyszukiwarki zestawów.

Pytania i odpowiedzi

Co to są kompetencje społeczne?

To wiedza, umiejętności i postawy, dzięki którym człowiek dobrze współdziała z innymi: porozumiewa się, rozumie emocje, współpracuje i radzi sobie w sytuacjach spornych.

Jakie są przykłady kompetencji społecznych?

Komunikacja, empatia, współpraca, asertywność, rozwiązywanie konfliktów i samoregulacja emocji. U dzieci widać je w codziennych sytuacjach: przy dołączaniu do zabawy, dzieleniu się i prośbie o pomoc.

Czy kompetencji społecznych można się nauczyć?

Tak. Rozwijają się przez doświadczenie, obserwację dorosłych i ćwiczenie konkretnych zachowań. U dzieci pomagają krótkie, regularne zajęcia ze scenkami i rozmową.

Czym różnią się kompetencje społeczne od emocjonalnych?

Kompetencje społeczne dotyczą relacji z innymi (rozmowa, współpraca), a emocjonalne rozpoznawania i regulowania własnych uczuć. W praktyce nakładają się, dlatego w szkole mówi się o kompetencjach emocjonalno-społecznych.

Czy brak tych kompetencji oznacza, że coś jest nie tak z dzieckiem?

Nie. Dzieci uczą się ich w różnym tempie. Gdy trudności są duże albo długo się utrzymują, warto porozmawiać z psychologiem lub pedagogiem w szkole albo w poradni.